Wanneer pieken reanimatiemeldingen in Nederland?
Een acute hartstilstand kent een duidelijk dagritme. Onderstaande cijfers zijn gebaseerd op zestig dagen aan A1-ambulanceritten en meldingen waarin het woord "reanimat" voorkomt.
Per uur · 60 dagen
Per weekdag · 60 dagen
De circadiane logica van hartstilstand
Het hart van een gezonde volwassene laat een dagritme zien dat biologisch al sinds de jaren tachtig in kaart is gebracht. In de uren rondom het ontwaken stijgen cortisol, adrenaline, bloeddruk en hartfrequentie. Tegelijk neemt de viscositeit van het bloed toe en wordt de plaatjesactivering hoger. Voor een kwetsbare kransslagader is dat een wisseling van twee tot drie keer hogere mechanische belasting binnen een uur. Het is geen toeval dat de klassieke ochtendpiek voor acute coronair syndromen in vrijwel iedere westerse dataset terugkomt.
De data van Nederlandse meldkamers bevestigen dat. De avondpiek die ook in deze cijfers terugkomt heeft een andere oorzaak. Veel van de meldingen die we in de late namiddag en avond zien zijn collapses bij maaltijden, beklemming na een avondmaaltijd of kortademigheid bij hartfalen-patienten met meer vochtbelasting aan het einde van de dag. De diep-nachtelijke meldingen, tussen 03:00 en 05:00, zijn relatief schaars maar relatief vaak dodelijk: ze worden meestal pas ontdekt door een partner die wakker wordt.
Op weekniveau is het patroon vlakker dan veel mensen verwachten. Maandagen worden in de literatuur soms genoemd als drukker, maar in onze cijfers is dat verschil klein. Zaterdagen vallen op door een verschuiving in tijdstip: de ochtendpiek schuift een uur naar achter, in lijn met later opstaan en later ontbijten op een vrije dag.
Wat de cijfers wel en niet zeggen
We tellen hier P2000-uitgangen, niet patientuitkomst. Een reanimatiemelding kan eindigen in een spoedoverdracht aan de kliniek, in een geslaagde reanimatie ter plaatse, of in een stop ter plekke. Dat onderscheid is niet zichtbaar in het meldingsverkeer. De landelijke uitkomstdata komen elk jaar van de Nederlandse Reanimatie Raad en wijken op enkele procenten af van wat ambulancediensten zelf publiceren.
Daarnaast is "A1" een bredere categorie dan alleen hartstilstand. Een ernstig auto-ongeval, een fluentbloeding, een verstikking of een ernstige allergische reactie krijgt evengoed A1. Door te filteren op het woord "reanimat" in de tekst van de melding scherpen we de definitie aan, maar het blijft een proxy voor het werkelijke reanimatievolume. Voor harde epidemiologie verwijzen we naar de jaarrapportages van Hartstichting en Nederlandse Reanimatie Raad.
Wie burgerhulpverlener wil worden vindt op HartslagNu het inschrijfformulier en een overzicht van AED's in de buurt. Bij een melding stuurt het systeem omstanders binnen een straal van 700 meter naar de patient, met een gemiddelde aanrijdtijd die ruim onder die van de ambulance ligt.
Veelgestelde vragen
- Wat is op dit moment het drukste tijdstip voor reanimatiemeldingen?
- Op basis van de afgelopen zestig dagen ligt de piek op zaterdag rond 20:00. In totaal hebben we 3.712 A1- en reanimatiemeldingen in deze periode geregistreerd.
- Hoeveel reanimaties zijn er per jaar in Nederland buiten het ziekenhuis?
- De Hartstichting gaat uit van ongeveer 17.000 reanimaties per jaar buiten het ziekenhuis. Bij iets meer dan zestig procent daarvan wordt door een omstander gestart met reanimeren voordat de ambulance arriveert. De overlevingskans tot ontslag uit het ziekenhuis ligt rond de 23 procent als er binnen zes minuten een AED is aangesloten.
- Waarom pieken hartstilstanden in de ochtend?
- Vlak na het ontwaken stijgen bloeddruk, hartslag en cortisol. Bij mensen met een al aanwezige hartziekte vergroot die ochtendpiek de kans op een acuut coronair syndroom. Daarnaast nemen veel mensen hun medicatie pas na het opstaan in, waardoor de nacht zonder bloedverdunnende werking is verlopen. Dat verklaart waarom de ambulancegegevens en de Hartstichting-data beide een ochtendpiek laten zien tussen 07:00 en 10:00.
- Wat zijn de eerste vier handelingen bij een vermoede hartstilstand?
- Bel 112 en zet de telefoon op de luidspreker zodat je de instructies van de centralist kunt volgen. Start met borstcompressies in het midden van de borstkas, tempo ongeveer 100 tot 120 per minuut. Stuur iemand om een AED te halen. Zet de AED aan en volg de stem; het apparaat geeft pas een schok als dat nodig is.
- Wat betekent A1 in de meldingen?
- A1 is de hoogste urgentiecategorie van de ambulancezorg: levensbedreigend, met directe inzet van een ambulance met optische en geluidssignalen. De landelijke streefnorm is dat 95 procent van de A1-ritten binnen vijftien minuten ter plaatse is, gerekend vanaf het moment dat de meldkamer de melding aanneemt.
- Waar vind ik AED-locaties in mijn omgeving?
- In Nederland is de centrale plek HartslagNu, het civiele oproepsysteem van de Hartstichting. Het toont AED-locaties die door beheerders zijn geregistreerd en koppelt ze aan een netwerk van burgerhulpverleners. Veel gemeenten hebben daarnaast een eigen kaart met openbare AED's op hun website.